Լուրեր Հայաստանից և արտերկրից - Shabat.am

  • USD

    488
    495

  • EUR

    550,5
    562,5

  • RUB

    6,56
    6,8

Կարևոր իրադարձություններ

Հայաստանը չպետք է վարի «միաբևեռ» քաղաքականություն. «Հայաստանի Հանրապետություն»

29 Հոկտեմբեր, 2021 09:20
Հայաստանը չպետք է վարի «միաբևեռ» քաղաքականություն. «Հայաստանի Հանրապետություն»

«Հայաստանի Հանրապետություն» թերթը գրում է.

««Երբե՛ք մի հանձնվեք, երբե՛ք մի զիջեք, երբե՛ք եւ ոչ մի բանում, մի զիջե՛ք ոչ մեծ, ոչ փոքր, ոչ ահռելի եւ ոչ աննշան հարցերում: Մի զիջե՛ք ոչ մի բանի առաջ՝ բացառությամբ ձեր պատվի եւ առողջ դատողության: Երբե՛ք մի ընկրկեք դժվարությունների առջեւ, երբե՛ք մի հանձնվեք թշնամու ողորմությանը, նույնիսկ եթե նրա գերազանցությունն ակնհայտ է թվում»: 1940-45 եւ 1951-55 թթ. Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Չերչիլի այս խոսքերը տեղին են այս օրերին, երբ հատկապես 44-օրյա պատերազից հետո թշնամին իր յուրաքանչյուր հայտարարությամբ կամ գործողությամբ հոգեբանական ու տեղեկատվական լայնածավալ գրոհ է սկսել մեր դեմ՝ փորձելով շեշտադրել իր գերազանցությունը մեր նկատմամբ։ 

Ի՞նչ պետք է անենք մենք։ Միանշանակ՝ դա չպետք է թույլ տանք։ Իսկ ինչպե՞ս պետք է թույլ չտանք։ Տարբեր ոլորտների մասնագետներ տարբեր առաջարկներ են անում։ Բայց հայտարարը նույնն է՝ մեր երկրի տնտեսության զարգացմամբ։ Որովհետեւ միայն տնտեսությունը կարող է սնել մեզ համար այնքան կարեւոր կրթական ու ռազմարդյունաբերական ոլորտները։ Սրանք էլ իրենց հերթին կսնեն տնտեսությունը։ Բայց քանի որ արդի աշխարհում չկա զուտ տնտեսություն, պետք է հասկանալ, թե քաղաքական առումով ինչ է կատարվում մեր շուրջը։ Այլ կերպ՝ տարածաշրջանային ինչ մարտահրավերներ կան։ Կամ՝ մեր տարածաշրջանում ինչ շահեր ունեն աշխարհի խաղացողները։

Քանի որ այդ թեմաները «ՀՀ»-ն ամեն օր շոշափում է, չենք մանրամասնի, այլ կանդրադառնանք Հայաստանի համար վտանգներին՝ ելնելով այն հարցից, ինչից խոսել էինք երեկ՝ մեր երկրի արտաքին պարտքից։ Բանն այն է, որ մեր երկրի համար «գլխավոր վտանգները» մատնանշելով՝ տնտեսագետ Կարեն Ադոնցը շեշտում է «Մեղրիի միջանցքը», որ մշտապես գտնվելու է գլոբալ խաղացողների ուշադրության կենտրոնում, պայմանավորված՝ 1. հակաիրանական ուժերի տեղակայման նոր «պլացդարմ» ձեւավորելու նպատակադրմամբ, 2. ադրբեջանական տարածքների ֆիզիկական միասնականացման նպատակով, 3. թուրք-ադրբեջանական տարածքները աշխարհագրորեն միավորելու նպատակով։ Տնտեսագետը առիթով նշել է, որ այս առումով ճնշումները մեզ վրա կարող են լինել տարբեր բնույթի. «Նախ եւ առաջ մեր կուտակվող արտաքին պարտքը, որը տարբեր գործոնների կիրառման պարագայում կարող է հանգեցնել ծանր հետեւանքների՝ միացնելով «աննկատ» գործողության դրված շղթան։ Շարունակաբար կուտակվող արտաքին պարտքի սպասարկման դժվարությունները կարող են անսպասելիորեն գործի դնել գործիքներ՝ արտաքին շուկաներում սահմանափակումներ, տրանսպորտային դժվարություններ, հավանական պատժամիջոցներ եւ այլն, որոնք մեկ ակնթարթում անելանելի իրավիճակի կարող են բերել»։

Կարեն Ադոնցն ընդգծում է, որ «առկա տրանսպորտային ուղիների ապաշրջափակման հետ, որոնք կանցնեն Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի տարածքներով, Հայաստանը չպետք է պայմանավորի որեւէ ռազմավարական ծրագրի իրագործում, քանի դեռ չի ձեւավորել այլընտրանք եւ համարժեք քայլերի հնարավորություն»։ Եվ միաժամանակ հավելում է, թե «Հայաստանը չի կարող եւ չպետք է վարի ընդգծված «միաբեւեռ» քաղաքականություն։ Առանց արեւմտյան շուկաներում գործելու, արեւմտյան ընկերությունների հետ տեխնոլոգիական սերտ համագործակցության, Հայաստանը զարգացման ապագա չունի։ Նույնը կարելի է ասել Ռուսաստանի եւ Իրանի մասին»։

Հիմա՝ ի՞նչ անել, ինչպե՞ս զարգանալ, երբ մեր պետական պարտքը ՀՆԱ-ի մոտ 70 տոկոսին է հասնում, աղքատության մակարդակը բարձր է, արտաքին շուկաներում ներգրավվածությունը սահմանափակ է, ներդրումային գրավչությունը ռիսկային է, պետական ռեսուրսներն էլ սահմանափակ են։ Տնտեսագետի պատասխանը հստակ քայլերի մի ամբողջ շարք է ներառում, որոնցից առաջնայինը երեքն են՝ 1. ապավինել սեփական ներուժի համախմբմանն ու միասնականացմանը, 2. ամրապնդել հայ-ռուսական, հայ-ամերիկյան, հայ-եվրոպական հարաբերությունները ռազմավարական զարգացման եւ փոխշահավետության հենքի վրա, 3. սկսել լայնածավալ տնտեսական միասնականացման եւ բազմոլորտ զարգացման գործընթաց (խոսքը տնտեսական զարգացման ծրագրի մասին է)։

Այստեղ այլ հարց է ծագում՝ մեզ ի՞նչ կարգի տնտեսական աճ է պետք։ «Տնտեսական աճերը կարող են հատկանշվել երկու կերպ՝ «զարգացման աճ», երբ աճը բացում է նոր զարգացման հնարավորություններ, եւ «խորասուզվող» աճ, երբ աճը խթանվում է պարտավորությունների անհամաչափ կուտակումներով՝ առանց բացելու զարգացման էական հեռանկարներ։ Իսկ բացել զարգացման հեռանկար՝ ենթադրում է համակարգված կերպով վերափոխել տնտեսության կառուցվածքը, ինչն անհնար է առանց արտաքին շուկաներում ներկայացվածության կառուցվածքի նպատակային վերափոխման»,- նշում է մասնագետը՝ հավելելով, թե, օրինակ, կապիտալ շինարարության ծավալների ավելացումը Հայաստանի տարբերակում չի բերելու զարգացմանը միտված ներդրումների։ Արտաքին շուկաների ներկայիս նեղ կառուցվածքն ուռճացնելու է միայն առանձին ոլորտներ՝ դարձնելով տնտեսությունը գերզգայուն, անճկուն եւ ռիսկային։ Կարեն Ադոնցը համոզված է, որ մեր «բոլոր աճերը մշտապես եղել են «խորասուզվող» ուղեկցվելով պետական սեփականության փոշիացմամբ եւ պարտքերի անհամաչափ կուտակմամբ՝ չստեղծելով որեւէ հեռանկարային տեսլական։ Մեր «երկնիշ աճերը» տարել են մեզ ոչ թե «առաջ», այլ «խորք»»։

Այսինքն՝ մեզ պետք է ոչ թե «խորք», այլ՝ «առաջ» գնացող աճ։ Տնտեսագետը կարեւոր նկատառում ունի այս համապատկերում. «Պետական պարտքն էլ այսուհետ չպետք է ուղղվի պետական բյուջեի պակասորդի ծածկմանը։ Այդ միջոցները պարտատոմսերի գնման եղանակով պետք է տրամադրվեն համահայկական կորպորատիվ համակարգին՝ կրկնակի անգամ առավել մեծ ծավալով ներդրումներ ներգրավելու նպատակով»։

Մի խոսքով՝ առաջ գնալու համար էլ «միացնել է պետք «ինքնապաշտպանական բնազդն» ու ազգովի՝ պետություն-բիզնես-հանրություն, գալ եռակողմ համաձայնության մեկ հարցի շուրջ՝ առաջիկա 5 տարիներին ունենալ միջինը 20-25 տոկոս զարգացման աճի տեմպ՝ գրագետ կառուցվածքով»»։

Առավել մանրամասն՝ թերթի այսօրվա համարում։ 

 

Լրահոս

Դիտել ավելին